Interview: Kweekvlees voor een beter milieu?
Incubator voor kweekvlees
Volgens sommigen kan kweekvlees een oplossing bieden aan de stijgende vraag naar vlees en de milieu- en dierenwelzijnsproblemen die met de intensieve veeteelt gepaard gaan. Ik ging praten met Bernard Roelen, celbioloog en wetenschappelijk onderzoeker en docent in de Reproductiebiologie, die aan de Universiteit Utrecht onderzoek doet naar kweekvlees.
Het interview werd gepubliceerd in EOS magazine 4, 2010.
Climategate, cowgate: braingate?
Image credit: Timo Balk
Eerst was er Climategate: volgens uitgelekte e-mails was een reconstructie van de temperatuursveranderingen in het noordelijke halfrond gedurende het laatste millennium zoals voorgesteld in de beruchte hockeystick-grafiek niet correct gebeurd. Zelfs het IPCC – en haar voorzitter Rachendra Pachauri – kwam onder vuur te liggen. De klimaatnegationisten grepen deze hetze aan om de menselijke rol in de opwarming van de aarde compleet naar de vuilnisbak te verwijzen. De hockeystick-grafiek werd nochtans bevestigd door tal van andere publicaties. Nu is er Cowgate: een Amerikaanse wetenschapper beweert dat koeien met hun boeren en winden helemaal niet bijdragen aan de opwarming van de aarde en dat een verminderde consumptie van vlees en zuivel de opwarming van de aarde dus niet terugdringt. De rapporten die het tegendeel bewijzen zijn ondertussen niet meer op een hand te tellen, dus som ik ze hier niet op. Ik verwijs wel graag naar een recent internationaal rapport dat de milieu- en sociale impact van de veeteelt aan de kaak stelt.
Vleestaks kan vruchten afwerpen
Image credit: Miroslav Sárička
Onze overheid heeft met de bestaande informatie over de negatieve effecten van de vleesconsumptie op het milieu en de gezondheid van haar burgers nog niet zo veel aangevangen. Actieve vleesmindering wordt niet aangemoedigd, al heb ik opgevangen dat een vleesloze dag nu misschien toch in het nieuwe nationale voedingsplan zou worden opgenomen (hoera!). Dat zou niet te vroeg zijn, want al die jaren van ‘wir haben es nicht gewusst’ droeg de overheid onvoldoende zorg voor de gezondheid van haar burgers. Teveel Belgen lijden aan hart- en vaatziekten, overgewicht, diabetes en bepaalde kankers, en die ziekten worden nu net allemaal met een te hoge consumptie van vlees en andere dierlijke producten geassocieerd. Ik had het eerder al over onze Nederlandse buren die ons zoals steeds een stapje voor zijn, bijvoorbeeld met hun idee om een vleestaks in te voeren. Spijtig genoeg liet minister Verburg (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) onlangs weten de vleestaks niet zo genegen te zijn. Laat ons hopen dat ze van mening verandert, want uit een recente studie blijkt dat taksen op ongezonde voeding echt wel helpen… Verder lezen »
Vraag naar sushi doet blauwvintonijn de das om
Image credit: Stewart Butterfield
De vraag naar sushi, een populair Japans gerecht dat doorgaans vis bevat, zwelt alleen maar aan. Sushi met blauwvintonijn wordt als dè delicatesse onder de sushi’s bestempeld. Volgens een recent wetenschappelijk onderzoek eten sommige restaurantbezoekers deze vissoort zonder dat ze het weten. Maar de blauwvintonijn is met voortbestaan bedreigd waardoor deze delicatesse in de toekomst wellicht niet meer zal kunnen worden gevangen. Een Japans automerk heeft het slim bekeken en belegt daarom nu al in blauwvintonijn. Het merk koopt de vis op en bewaart ze in diepvriezers om ze later voor grof geld te verkopen. De consument zal iets langer van blauwvintonijn sushi kunnen genieten, maar de tonijnsoort zelf sterft daardoor mogelijk nog vroeger uit. Verder lezen »
Eten koeien weldra ons visbestand op?
© Helga D'Havé
Koeien produceren veel methaan, een broeikasgas dat 23 keer sterker is dan CO2. Met zijn alleen minder vlees eten, is daarom een goede manier om de opwarming van de aarde terug te dringen. Maar vlees blijft voor de meeste mensen vlees; iets wat je elke dag moet eten, iets wat lekker is… iets waarvan de productie het milieu schaadt. Zelfs wetenschappers geven niet op: ze zoeken ijverig naar manieren om de koeien minder methaan te laten uitstoten. Zo sleutelen ze onder andere aan de samenstelling van het veevoeder: volgens sommige wetenschappers moeten koeien maar visolie eten. Nu vraag ik me af of diezelfde wetenschappers ooit al van overbevissing hebben gehoord of van de milieu-impact van aquacultuur? Verder lezen »
Verhoogde vleesconsumptie, sterk verhoogde milieu-impact
© Helga D'Havé
Als we minder vlees zouden eten, zouden we de opwarming van het klimaat drastisch kunnen terugschroeven. Daar zijn wetenschappers en milieu- en andere middenveldorganisaties – en zelfs de overheid - het ondertussen over eens. Maar de milieu-impact van de veeteelt reikt veel verder dan dat: de productie van vlees vraagt veel energie, water en land. Emiel Elferink stelt in zijn doctoraatsonderzoek dat hij uitvoerde aan de Rijksuniversiteit Groningen dat bij een verdubbeling van de vleesconsumptie, de milieu-impact méér dan dubbel zo groot is. Dat verbaast me niet. Wat me wel verbaast, is dat onze overheid met deze informatie bitter weinig aanvangt… De bescherming van het leefmilieu en de gezondheid van haar burgers stopt blijkbaar zodra de landbouw een hoofdrol speelt.
Spooknetten kelderen visbestanden
Image credit: Miguel Saavedra
Achtergelaten visnetten vormen een steeds grotere bedreiging voor de visbestanden. Want al worden de netten nooit meer opgehaald, ze vangen wel nog massa’s vissen en andere mariene dieren. Dat blijkt uit een gezamenlijk rapport van twee VN-organisaties, met name de FAO en het milieuprogramma UNEP.
Vleesmindering goed voor hart en klimaat
Image credit: Crystal Church
Hart- en vaatziekten vormen wereldwijd de belangrijkste doodsoorzaak. Verschillende wetenschappelijke studies toonden al aan dat een vegetarisch voedingspatroon het risico op hart- en vaatziekten doet dalen, omdat het in tegenstelling tot vlees arm is in verzadigde vetten.
Een kort artikel hierover werd gepubliceerd in EVA-magazine 36, 2009.
Veeteelt schadelijker voor klimaat dan autoverkeer
© Helga D'Havé
In 2006 al verscheen het rapport Livestock’s Long Shadow – Environmental Issues and Options van de FAO (Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties). Het rapport vertelde wat heel wat vegetariërs al langer wisten: de productie van vlees speelt een belangrijke rol in de opwarming van de aarde en de veestapel produceert meer broeikasgassen dan het autoverkeer.
Een kort artikel hierover werd gepubliceerd in EVA magazine 25, 2007.
