Image credit: Piotr Kozlowski

Een portie noten is ideaal als tussendoortje om de kleine honger te stillen, maar heeft veel meer in zijn mars. Door vlees te vervangen door een portie noten kan het risico op hartziekten met dertig procent dalen¹. Het is al langer bekend dat een hoge consumptie van rood vlees en bereide vleeswaren het risico op hart- en vaatziekten verhoogt. Een recente studie bevestigt dit en stelt bovendien dat ook een hoge consumptie van vetrijke zuivel het risico doet stijgen.

In het onderzoek werden 84.136 Amerikaanse vrouwen, tussen 30 en 50 jaar oud, gedurende 26 jaar gevolgd. Tijdens de 26-jaar durende studie hadden 2.210 vrouwen een hartaanval en stierven 952 vrouwen aan een coronaire hartaandoening. De vrouwen die dagelijks twee porties rood vlees aten, hadden dertig procent meer risico op hartziekten dan de vrouwen die dagelijks slechts een halve portie rood vlees aten. De onderzoekers concluderen dat het de gezondheid ten goede komt om je inname van rood vlees te beperken.

Toch even opmerken dat je met een evenwichtig en gevarieerd voedingspatroon ook als vegetariër voldoende eiwitten opneemt en het nergens voor nodig is om specifiek hoog eiwitrijke voeding in je voedingspatroon op te nemen², tenzij je intensief wil sporten. Noten zijn gezond, maar je moet er geen massa’s van eten om aan je dagelijkse portie eiwitten te komen. Ook groenten, fruit, peulvruchten, volle granen, soja, … bevatten, in lagere maar voldoende hoeveelheden, eiwitten.

Bronnen:

1. Bernstein A. M. et al., 2010. Major Dietary Protein Sources and Risk of Coronary Heart Disease in Women. Circulation DOI: 10.1161/CIRCULATIONAHA.109.915165
2. Becoming Vegetarian. The essential guide to a healthy vegetarian diet. V. Melina, B.Davis and V.Harrison.

Related posts:

1. Vleesmindering goed voor hart en klimaat
2. Vegetariërs hebben lager risico op botontkalking
3. Europese subsidies zuivel en vlees veroorzaken sterftes

Babe leek het meest gevoelige varken ter wereld. Nu eens was hij blij, dan weer triestig, dan weer leefde hij mee met de andere dieren. Maar hij is binnen zijn soort niet alleen… Wetenschappers toonden aan dat varkens emoties vertonen die direct zijn gelinkt aan de omgeving waarin ze worden gehouden. Ook voor varkens kan een halfleeg glas halfvol zijn, of omgekeerd.

Wetenschappers ontwikkelden een methode (gerelateerd aan het experiment met de hond van Pavlov) om te weten te komen of varkens optimistisch of pessimistisch waren als een gevolg van hun levensomstandigheden. Ze trainden de varkens om een bepaald geluid met een verrassing (een appel) te associëren en een ander geluid met een onplezante ervaring. Na de training werd de helft van de varkens in een verrijkte omgeving geplaatst – met voldoende ruimte, stro en speelgoed – terwijl de andere varkens in een kleine, saaie omgeving werden geplaatst. Vervolgens zetten de onderzoekers de varkens bloot aan dubbelzinnige geluiden die ze niet kenden en gingen ze na hoe de dieren reageerden.

De varkens in de verrijkte omgeving reageerden veel optimistischer dan de andere groep. Ze naderden de richting van het geluid en verwachtten een verrassing te krijgen. De varkens uit de saaie omgeving reageerden pessimistischer. Ze gingen niet op het geluid af, uit angst dat het een onplezante ervaring zou kunnen zijn. Deze respons is gelijkaardig aan die bij mensen, want ook onze manier van reageren is afhankelijk van hoe we ons op dat moment voelen. Wie op het werk een slechte dag had en bij de baas wordt geroepen, zal eerder geneigd zijn om slecht nieuws te verwachten. Had je een stressvrije dag, dan zal je eerder met positieve verwachtingen bij je baas langsgaan. Dit experiment toont aan dat de varkens die pessimistisch en bang reageren dat doen vanuit hun negatieve emoties en gemoedstoestand, die volgen uit hun slechte en onaangename leefomstandigheden.

Bron:

Can you ask a pig if his glass is half full?, 2010. Persbericht Newcastle Universiteit.

Related posts:

1. Column: De beest uithangen

Image credit: Rob Owen-Wahl

Ik probeer dagelijks een portie (rauwe) groene bladgroenten te eten – veelal peterselie, spinazie, veldsla, eikenbladsla of waterkers – en ik eet zowat elke week wel eens broccoli. Groene bladgroenten zijn erg gezond, want ze zijn een goede bron van calcium, ijzer, vitamines A, C en K en foliumzuur. Door dagelijks een portie rauwe groene bladgroenten te eten – verwerkt in een smoothie – hoop ik dat gezondheidsvoordeel te versterken. Volgens een nieuwe studie zijn groene bladgroenten ook effectief in het verlagen van het risico op type 2 diabetes.

De laatste twintig jaar was er wereldwijd een enorme toename in het aantal mensen met type 2 diabetes. Volgens de onderzoekers is de relatie tussen de inname van groenten en fruit en diabetes nog onduidelijk. Dat kan best zijn, maar er zijn wel voldoende studies die aantonen dat vegetariërs (die doorgaans meer groenten en fruit eten dan omnivoren) een lager risico op type 2 diabetes hebben, ondermeer omdat ze doorgaans minder last hebben van overgewicht, een risicofactor voor diabetes en andere chronische ziekten^1,2. En aan de andere kant zijn er studies die aantoonden dat de consumptie van rood vlees het risico op type 2 diabetes in de hand werkt^3,4.

De huidige overzichtsstudie stelt dat het risico op type 2 diabetes 14% lager is voor wie dagelijks anderhalve portie groene bladgroenten eet. Dit blijkt uit een doorlichting van zes verschillende onderzoeken waaraan in totaal 220.000 mensen deelnamen⁵. Volgens de onderzoekers zijn dit eerste aanwijzingen voor de positieve link die hopelijk door bijkomend onderzoek worden bevestigd. Ze denken dat het hoge magnesiumgehalte van groene bladgroenten de positieve effecten verklaart.

Bronnen:

1. Jenkins David JA, et al., 2003. Type 2 diabetes and the vegetarian diet. American Journal of Clinical Nutrition 78 (3): 610S-616S.
2. Snowdon D A & Phillips R L, 1985. Does a vegetarian diet reduce the occurrence of diabetes? American Journal of Public Health 75 (5): 507-512.3
3. Song Y. et al., 2004. A Prospective Study of Red Meat Consumption and Type 2 Diabetes in Middle-Aged and Elderly Women. The Women’s Health Study. Diabetes Care September 2004 vol. 27 no. 9 2108-2115.
4. van Dam R.M. et al., 2002. Dietary fat and meat intake in relation to risk of type 2 diabetes in men. Diabetes care 25(3):417-24.
5. Carter et al.; 2010. Fruit and vegetable intake and incidence of type 2 diabetes mellitus: systematic review and meta-analysis. British Medical Journal 341: c4229 doi: 10.1136/bmj.c4229.

Related posts:

1. Vegetarisch eten: lager risico op zwaarlijvigheid en kanker
2. Vegetariërs hebben lager risico op botontkalking
3. Eet je groenten zonder vrees voor nitraat

Ik reis niet om te eten, maar ik eet om te reizen. Om maar te zeggen dat ik een uitzondering onder de vegetariërs ben: ik schuim op reis niet alle vegetarische restaurants af en ik surf zelden op voorhand naar HappyCow. Dat heeft zo zijn redenen: ik plan niet graag veel als ik op reis ga en ik zoek vooral de natuur op en verblijf doorgaans slechts korte tijd in steden waar de veggie restaurants zich net bevinden. En ik ben ook niet zo dol op eten, in tegenstelling tot de meeste vegetariërs die ik ken. Voor mij moet eten vooral gezond zijn en me voldoende energie geven om te doen wat ik wil doen.

Veg breakfast

Peanut butter creme tart, Inspiral lounge, Londen.

De dag begint met een gezond ontbijt. Althans bij me thuis. In Britse b&b’s begon de dag doorgaans met een wel erg eiwitrijk en vet ontbijt, bestaande uit twee vegetarische worsten, gebakken bonen, champignons en tomaat, toast en jam, cornflakes (en voor mijn niet-veganistische, vegetarische reispartner was er ook ei). Eigenlijk was ik verrast dat elke b&b in the Lake district en Wales een veg breakfast aanbod. Zelfs sojamelk behoorde soms tot de opties!

Maar…het ontbijt bestaat uit een overload aan eiwitten. Een erg hoge eiwitinname is voor vegetariërs (en zelfs veganisten) nochtans nergens voor nodig, want ook groenten, fruit, peulvruchten, volle granen, soja, … bevatten, in lagere maar voldoende hoeveelheden, eiwitten^*. Als je gevarieerd en gezond eet, krijg je als vegetariër voldoende eiwitten binnen. Alleen als je intensief sport, kies je best voor extra voedingswaren met een hoog eiwitgehalte.

Als we niet in een b&b sliepen, maar kampeerden, hielden we het dan ook bij een zelfgemaakte fruitsalade, havermout of muesli. Tweede minpunt is dat het ontbijt erg vet is, want alles is in veel olie gebakken. Nu kan ik eigenlijk wel extra kilo’s gebruiken, maar graag op een gezonde manier. Derde minpunt is dat het ontbijt niet licht verteerbaar is. Gelukkig zetten onze wandelingen de vertering meestal snel in gang!

London: veg buffet en rauwe taart

Raw chocolate blackout tart, Inspiral lounge, Londen.

London heeft veel vegetarische restaurants en ook veganisten vinden er hun gading, dat herinnerde ik me nog van mijn laatste bezoek. Deze keer was ik slechts een volle dag in Londen, dus tijd voor veel resto-hopping was er niet. Londense vrienden namen ons mee naar Mr man (locatie: Edgware), een Chinees veganistisch restaurant.  Je eet er voor zo’n 5 pond van het rijkelijke, veganistische buffet of je kiest iets uit de uitgebreide menukaart.

Voor het dessert trokken we naar het 99% veganistische Inspiral lounge (locatie: Camden), ons eveneens warm aanbevolen door onze Londense vrienden. We deelden er een Raw chocolate blackout tart en een Peanut butter creme tart. De taarten waren allebei overheerlijk, maar de peanut butter tart was iets van het lekkerste wat ik ooit heb gegeten. Het is nauwelijks te geloven dat deze creaties rauw zijn…

Lunch in Wai kika moo kai, Brighton

Brighton: ‘veg heaven’

De zon scheen, dus ruilden we Londen voor het zeebriesje van Brighton. Brighton is niet zo groot, en als je het centrum doorkruist, beland je vanzelf in de straten waar er veel vegetarische en zelfs veganistische restaurants zijn. Wij probeerden Wai kika moo kai cafe. Een grappige naam voor een eetplaats die je uitspreekt als Why kick a moo cow (dat vraag ik me nu ook al mijn hele leven af). Je eet er eerder een snelle lekkere hap, geen haute cuisine, maar lekker en degelijk. De chocolate fudge lieten we al voor onze lunch inpakken – we vreesden dat anders de laatste twee exemplaren voor onze neus zouden worden gekaapt – en verorberden we op het strand. Het moet gezegd: de chocolate fudge was heerlijk!

Referentie:

* Becoming Vegetarian. The essential guide to a healthy vegetarian diet. V. Melina, B.Davis and V.Harrison.

Geen gerelateerde posts.

© David Shelfthout

Met dank aan David Schelfthout!

Geen gerelateerde posts.

© Helga D'Havé. Kalfje, Italië.

De column werd gepubliceerd in het Nederlandse maandblad Spiegelbeeld september 2010.

Medeleven gaat door de maag

Dierloos eten is ongezond en extreem. Althans dat deed zowat iedereen me geloven toen ik zo’n twintig jaar geleden als vegetarische tiener door het leven ging. Wat ik dan wel at? Of het misschien daarom was dat ik mager was? Of ik wel alle nodige vitaminen en mineralen binnen kreeg? In die tijd was je als vegetariër een regelrechte zonderling. En massa’s argumenten om je keuze te verantwoorden, waren er toen nog niet voorhanden. Maar diep vanbinnen wist ik dat ik deed wat ik moest doen. Voor de dieren.

Vandaag de dag is alles anders. Althans zo lijkt het. Vegetarisme is relatief ingeburgerd en aanvaard. Bovendien is het al lang niet meer alleen goed voor de dieren, maar ook voor de mens en de planeet: als vegetariër heb je medeleven met de dieren, met het milieu en met je gezondheid. Ontelbare wetenschappelijke studies toonden ondertussen aan dat een vegetarische levenswijze gezond is en helpt bij de preventie van hart- en vaatziekten, overgewicht, diabetes en bepaalde kankers¹. Een vegetarische voedingswijze brengt ook minder koolstofdioxide in de lucht en kan zo de verdere opwarming van de aarde helpen terugdringen². Heel wat nieuwe en parttime vegetariërs kunnen zich in het gezondheid- of milieuaspect vinden. Terecht.

Dijt de vegetarische horizon almaar uit? Zo lijkt het. Steeds meer mensen eten af en toe vegetarisch, wat een bijzonder goede zaak is. Maar toch zijn er relatief gezien nog maar bitter weinig mensen die voor een volledige vegetarische levenswijze kiezen. De drempel voor een diepgaande gedragswijziging lijkt voor heel wat mensen te hoog. Mensen zijn bang voor verandering en voor het verlies dat ermee gepaard gaat. Het milieu of de eigen gezondheid zijn niet voor iedereen voldoende redenen om de voedingswijze drastisch te veranderen. Want om het klimaat te helpen, laten we dan maar gewoon wat vaker de wagen staan, niet? En voor onze eigen gezondheid willen we best vaker gezonder eten, maar helemaal vlees verlaten, hoeft toch niet, of? Dus rest er nog dat andere belangrijke argument: de dieren.

Vegetariër zijn omwille van de dieren lijkt vaker een taboe. Nochtans is het de meest voor de hand liggende reden en ook de enige die steeds zal standhouden. Want je kunt heus ook gezonder en milieuvriendelijker eten door slechts af en toe vlees links te laten liggen. Maar je kunt niet diervriendelijker eten door slechts af en toe geen vlees te eten. Diervriendelijk eten is een zaak van alles of niets. Van complete onthouding. Alleen dan sterven er geen dieren meer opdat jij je zou kunnen voeden. Wie vegetariër is voor de dieren is volgens omnivoren dan ook al te vaak of een softie of een dierenrechtenactivist.

Van waar die felle afwijzing tegenover ‘vegetariërs voor de dieren’? Kan het zijn dat de aversie wordt opgewekt, omdat de gedachte dat dieren voor jou gedood worden zoveel emoties en weerstand oproept? Kan het zij dat die mensen zich diep geraakt voelen in hun kwetsbaarheid, zijnde het besef dat er fundamenteel iets verkeerd is met het doden op zich? En dat het heus niet beter is om iemand anders een dier te laten doden in jouw plaats, voor elke hamburger of steak die je verorbert? Want ook al worden heel wat ‘vegetariërs voor de dieren’ als softie bestempeld, hoeveel vleeseters zouden zelf hun eigen koe of varken slachten als dat moet? Niet een keer, maar telkens ze trek hebben in vlees? Vegetariër zijn voor de dieren vraagt een inzet van honderd procent, en dat is veel. Het is met stip een van de grootste uitingen van medeleven, want wie vegetariër is omwille van de dieren getuigt van een diepgaand gevoel van medeleven dat de eigen soort overstijgt. Dit soort medeleven voor de niet-menselijke dieren ligt, samen met het medeleven voor onze medemens, aan de basis van wat een geweldloze wereld kan zijn.

Referenties:

• ¹ American Dietetic Association, 2009. Appropriate planned vegetarian diets are healthful, may help in disease prevention and treatment.
• ² Henning Steinfeld, Harold Mooney, Fritz Schneider, Laurie Neville, 2010. Livestock in a changing landscape, Volume 1. Drivers, consequences and responses.

Related posts:

1. Column: De beest uithangen

Vissen kunnen hun pijn niet uiten zoals mensen; ze kunnen niet schreeuwen en ze vertonen geen gelaatsexpressies. Toch zijn er voldoende wetenschappelijke aanwijzingen dat vissen, pijn voelen en erop reageren zoals mensen dat doen. Victoria Braithwaite, Brits professor in de visserij en biologie en een van de voornaamste wetenschappers die pijn bij vissen bestudeert, bracht onlangs het boek ‘Do fish feel pain?’ uit en vult zo de bewijslast aan.

Braithwaite stelt in ‘Do fish feel pain?’ dat vissen meer gemeenschappelijk hebben met andere gewervelde dieren, zoals de mens, dan we denken. Zo zijn er steeds meer bewijzen dat vissen intelligenter zijn dan werd aangenomen. Maar vissen reageren ook op een gelijkaardige manier op stress en produceren net als mensen het ‘stresshormoon’ cortisol. Braithwaite stelt in haar boek dan ook dat het onwaarschijnlijk is dat pijn in de evolutie pas spontaan verscheen toen de mens op het toneel kwam. Volgens haar werd pijn door natuurlijke selectie bevoordeeld. Het komt immers de overleving en voortplanting ten goede als een dier op een pijnlijke en mogelijke levensbedreigende prikkel reageert en al het mogelijke onderneemt om eraan te ontkomen. Omdat het een evolutionair voordeel is dat een organisme pijn kan voelen, kunnen we het voorkomen ervan ook in andere dieren, zoals vissen, verwachten.

De consumptie van vis brengt niet alleen veel dierenleed met zich mee. Overbevissing en aquacultuur bedreigen ook het voortbestaan van heel wat vissoorten. Aquacultuur brengt ook vaak milieuvervuiling met zich mee. Wil je vis- en vleesloos eten en toch voldoende eiwitten binnenkrijgen, maak je dan vooral geen zorgen want met een gevarieerd en uitgebalanceerd plantaardig voedingspatroon heb je normaal geen tekort aan eiwitten.

Bron:
Victoria Braithwaite, 2010. Do Fish Feel Pain? The Oxford University Press.

Related posts:

1. Vis reageert op pijn zoals mens
2. Kreeften voelen en onthouden pijn
3. DEEL I van het interview met Marc Bekoff: ‘Ook dieren kennen gevoelens en moraliteit’

De column werd gepubliceerd in het Nederlandse maandblad Spiegelbeeld april 2010.

De beest uithangen

Dieren zijn zo gemeen. Meedogenloos verscheuren ze hun prooi. Onverbiddelijk vechten ze om de beste partner. Genadeloos vallen ze soms ons mensen aan. Als je zo gemeen bent, kan je vast en zeker geen medeleven voelen. Behalve onze huisdieren natuurlijk. Zij kwispelen van blijdschap als we ze aaien. Zij zijn triestig als we te lang van huis wegblijven. Zij hebben gevoelens en pikken zelfs onze gemoedstoestand op. Zij kennen medeleven.

Onze huisdieren zijn poeslief. Anders dan de in het wild levende dieren waarvan we het bestaan nauwelijks waarnemen. En zeker anders dan de miljarden landbouwdieren die we pas zien nadat ze tot een lapje vlees werden herleid. Wij mensen creëerden niet alleen speciësme tussen onszelf en de niet-menselijke dieren, maar ook tussen onze huisdieren en de niet zo huiselijke dieren. Dat komt ons goed van pas. Hoe anders kunnen we een steak – correctie een koe – verorberen terwijl we onze kat aaien? Speciësme laat ons toe ‘jager’ te zijn zonder een greintje schuld of schaamte.

Maar wilde dieren zijn niet gemeen. En landbouwdieren nog minder. Volgens de Amerikaanse bioloog Marc Bekoff kunnen dieren – en dan hebben we het minstens over zoogdieren en vogels – heus medeleven voelen¹. Straffer; ze kunnen zelfs goed van kwaad onderscheiden². Een dier dat alleen maar gemeen is, kan niet overleven. Dieren hebben elkaar nodig. Een ziende eend die een blinde eend leidt of een varken dat bij een zieke soortgenoot waakt? Het is geen fictie. Of hoe verklaren we het gedrag van raven die soortgenoten straffen omdat ze voedsel stelen of ratten die voedsel weigeren als blijkt dat een andere rat daardoor een elektrische schok krijgt? Dieren voelen voor elkaar.

Dieren voelen niet alleen voor elkaar, maar ook voor mensen. Dat is niet eens bizar als je bedenkt dat wij mensen ook voor dieren voelen. De vrouwelijke gorilla Binti Jua toonde de hele wereld wat het is om voor een mens te voelen. Ze redde een driejarig jongetje nadat hij in het gorillaverblijf in de Amerikaanse Brookfield zoo viel en bracht hem veilig tot bij haar verzorgers. Meer bekend zijn de gevallen van dolfijnen die mensen redden van een aanval door haaien. Het is belangrijk te beseffen dat deze dieren een keuze maken. Als ik een dolfijn ben, moet ik je niet helpen als een haai je benadert, maar ik doe het omdat ik met je meevoel.

Een varken is even gevoelig als een hond of kat, en zelfs slimmer. Waarom dan behandelen we varkens en zoveel andere dieren anders dan onze hond of kat? Het antwoord is eenvoudig: wat we niet zien, geloven we niet. Varkens zitten weggestopt in stallen, kippen leven opeengepakt in schuren, wilde dieren leven in de jungle. Maar onze huisdieren liggen naast ons op de bank, nestelen zich in onze schoot of slapen zelfs bij ons in bed. We brengen veel tijd met ze door en zijn daardoor gevoelig voor hun gevoelens. Maar we zien niet hoe varkens of kippen zich gedragen en veronderstellen dan maar dat ze geen gevoelens hebben en geen medeleven kennen. Een foutieve veronderstelling met verstrekkende gevolgen.

Huisdier, landbouwdier of wild dier? Europeaan, Afrikaan of Aziaat? Hokjesdenken heeft de wereld nog nooit veel goeds gebracht. Het focussen op de verschillen drijft mensen en dieren uit elkaar. Het erkennen van de gelijkenissen brengt ons dichter bij elkaar en leidt tot een betere wereld. Een wereld met meer medeleven: tussen mensen en tussen mensen en alle dieren.

Referenties:

1. Bekoff M. & J. Goodall. The Emotional Lives of Animals. New World Library, 2008.
2. Bekoff M. & J. Pierce. Wild Justice: the Moral Lives of Animals. University Of Chicago Press, 2009.

Related posts:

1. Column: Medeleven gaat door de maag
2. DEEL II van het interview met Marc Bekoff: ‘Er is nood aan meer medeleven tussen mensen en tussen mensen en dieren’
3. DEEL I van het interview met Marc Bekoff: ‘Ook dieren kennen gevoelens en moraliteit’

Incubator voor kweekvlees

Volgens sommigen kan kweekvlees een oplossing bieden aan de stijgende vraag naar vlees en de milieu- en dierenwelzijnsproblemen die met de intensieve veeteelt gepaard gaan. Ik ging praten met Bernard Roelen, celbioloog en wetenschappelijk onderzoeker en docent in de Reproductiebiologie, die aan de Universiteit Utrecht onderzoek doet naar kweekvlees.

Het interview werd gepubliceerd in EOS magazine 4, 2010.

INTERVIEW:

De stijgende wereldbevolking vraagt steeds meer vlees. Maar er zijn grenzen aan de groei van de veeteelt. Wetenschappers zoeken daarom volop naar alternatieve eiwitbronnen. Een team van Nederlandse wetenschappers onderzoekt of er een rol is weggelegd voor kweekvlees.

Bernard Roelen van de Universiteit Utrecht doet in de eerste plaats onderzoek naar geslachtscellen. ‘Ik onderzoek hoe eicellen worden klaargemaakt om bevrucht te worden en ik kijk naar de embryonale ontwikkeling bij dieren. In mijn onderzoek werk ik vooral met stamcellen en door die expertise raakte ik betrokken bij het Nederlandse kweekvleesproject, want kweekvlees wordt van stamcellen gemaakt. We zitten in het beginstadium van het onderzoek en hebben nog heel wat wetenschappelijke vragen te beantwoorden.’

Wat zijn de uitdagingen van de productie van kweekvlees?

‘De productie van kweekvlees moet in twee fasen gebeuren. Eerst willen we dat stamcellen van varkens of runderen zich in vitro (in een kweekschaaltje) vermenigvuldigen. We willen dus van een aantal cellen veel cellen maken. Maar in dat stadium willen we wel dat de stamcellen zich gedurende bepaalde tijd niet specialiseren tot een bepaald type cel, want als dat gebeurt, stoppen de cellen met delen. In de tweede fase, als we voldoende cellen hebben, willen we net wel dat de cellen zich specialiseren, namelijk tot skeletspiercellen, want vlees bestaat hoofdzakelijk uit dat type cellen. We bestuderen dus welke omstandigheden nodig zijn opdat stamcellen zich delen zonder dat ze zich specialiseren en we onderzoeken hoe we de cellen vertellen dat ze op een bepaald moment allemaal skeletspier moeten worden. Deze vragen houden ons al een aantal jaar bezig en momenteel gaan de processen nog niet zo efficiënt als we dat willen.’

Wat is de reden van dit onderzoek?

‘Mijn persoonlijke drijfveer om aan dit project mee te werken is de milieu-impact van de veeteelt. Het houden van dieren voor de vleesproductie belast het milieu enorm, want al die dieren moeten eten. Er moeten massa’s veevoeder worden verbouwd, iets wat veel energie vraagt, en bovendien produceren de dieren het broeikasgas methaan. De milieu-impact van de productie van eiwitten moet naar omlaag en dat kan op verschillende manieren. Een daarvan zou het maken van vlees in een laboratorium kunnen zijn. Volgens berekeningen zou kweekvlees minder energie vragen en een beduidend lagere milieu-impact hebben. Maar er zijn ook andere redenen om kweekvlees te ontwikkelen, zoals de groeiende wereldbevolking of het dierenwelzijn. Als de wereldbevolking blijft stijgen en steeds meer mensen vlees willen, dan wordt de milieu-impact alleen maar groter. Andere mensen willen vlees zonder dat er een dier moet lijden of zelfs gedood worden. Als wetenschappers moeten we nadenken hoe we dergelijke problemen kunnen oplossen en kweekvlees kan dan misschien een van de oplossingen zijn.’

Kan een dierlijke cel de hele wereld voeden?

Onderzoeker Bernard Roelen, Universiteit Utrecht

‘Het hangt af van de stamcellen die je gebruikt, bijvoorbeeld van een volwassen dier of van een jong dier, maar in theorie kan je met een embryo de hele wereldbevolking voeden. Het is onduidelijk of dit ook in de praktijk zou lukken, maar hoe dan ook zou je veel minder dieren nodig hebben dan de vleesproductie nu vraagt. Momenteel zien we dat volwassen stamcellen na een aantal maanden kweek sterven. De kweekomstandigheden moeten dus duurzamer worden, zodat de cellen zich kunnen blijven vernieuwen zonder dat ze veranderen. Alleen dan kunnen we op een diervriendelijke manier van weinig cellen grote hoeveelheden vlees kweken.’

Wanneer kunnen we kweekvlees kopen?

‘Die vraag kan ik onmogelijk beantwoorden, maar ik schat niet dat dit binnen tien jaar het geval zal zijn. Winston Churchill had ook de idee om kip in een kweekbakje te kweken. In 1932 voorspelde hij dat dit binnen vijftig jaar normaal zou zijn, maar die voorspelling kwam niet uit. Ik waag me dus liever niet aan voorspellingen. Er spelen ook zoveel factoren mee, zoals de hoeveelheid geld die beschikbaar is voor onderzoek, de doorbraken die we in het onderzoek realiseren en de vraag of bedrijven geïnteresseerd zijn om kweekvlees te produceren, want zelf gaan we dat niet doen.’

Helga D’Havé

Related posts:

1. Verhoogde vleesconsumptie, sterk verhoogde milieu-impact
2. Veeteelt schadelijker voor klimaat dan autoverkeer
3. Vleesmindering goed voor hart en klimaat